فارسی
گزارش پایداری، وقتی الزام قانونی نیازمند فرهنگسازی واقعی است
توسط شیوا طاهرپور • در 1405/04/09
گزارش پایداری، وقتی الزام قانونی نیازمند فرهنگسازی واقعی است
سازمان بورس و اوراق بهادار با صدور دستورالعمل افشای گزارش پایداری در دستورالعمل حاكميت شركتي شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ايران، شرکتهای بورسی را ملزم کرده تا عملکرد خود را در سه بعد محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی افشا کنند. ماده ۴۰ این دستورالعمل، چارچوب کلی این افشاگری را مشخص کرده است:
الف- بعد محیط زیست نظیر میزان ذخیره و کاهش مصرف انرژی، اقدامات برای کاهش آثار مخرب تنوع زیستی، رعایت مسائل زیستمحیطی از دید مشتریان، تفکیک ضایعات و نحوه برخورد با آنها
ب- بعد مسئولیت اجتماعی نظیر کمکهای عامالمنفعه، دریافت گواهینامههای بهداشت و سلامت کارکنان، رعایت حقوق مصرفکنندگان، ساعات آموزش کارکنان، مشتریمداری
ج- بعد اقتصادی نظیر عملکرد اقتصادی، سهم بازار محصول، شاخصهای بهرهوری تولید و رشد شرکت
- تبصره: شرکتها موظف اند به طور کامل کلیه کمکهای عام المنفعه و هرگونه پرداخت در راستای مسئولیتهای اجتماعی را با جزئیات کامل به طور جداگانه در گزارش تفسیری مدیریت و گزارش فعالیت هیأت مدیره افشا کنند.
این گام، گام بسیار ارزشمندی است؛ برای اولین بار، پایداری از یک شعار بازاریابی به یک تکلیف رسمی و قابل پیگیری برای شرکتهای بورسی تبدیل شده و همین موضوع نقش مهمی در ترویج فرهنگ پایداری در اقتصاد کشور دارد. اما همین جایی است که باید مراقب بود، نگاه حداقلی در طراحی الزام، میتواند نتیجهای کاملاً معکوس داشته باشد و خود مفهوم پایداری (Sustainability) را تهی کند.
در کنار این دستاورد، میتوان به فرصتهایی هم اشاره کرد که در آینده و با تکامل تدریجی این چارچوب، میتوانند اثرگذاری آن را عمیقتر کنند. که در ادامه به مرور آن میپردازم.
۱. تعریف شاخصهای کمی و قابلمقایسه
پیشنهاد میشود شرکتها برای عباراتی مثل «میزان ذخیره و کاهش مصرف انرژی» یا «اقدامات برای کاهش آثار مخرب تنوع زیستی»، علاوه بر عدد سال جاری، عدد همان شاخص در یک یا دو سال قبل را هم در قالب جدول روند چندساله ارائه دهند و واحد اندازهگیری و روش محاسبه شاخصها (مثلاً کیلوواتساعت برای انرژی یا تن برای ضایعات) را بهصورت ثابت و شفاف در طول سالها حفظ کنند. این کار باعث میشود ذینفعان بتوانند روند واقعی تغییرات را در طول زمان و حتی بین شرکتهای یک صنعت ببینند و کارکرد اصلی گزارش، یعنی کمک به تصمیمگیری آگاهانه، بهطور کامل محقق شود.
2. انجام ارزیابی اهمیت (Materiality Assessment)
استانداردهای معتبر بینالمللی مثل GRI پیشنهاد میکنند پیش از تهیه گزارش پایداری، شرکت مشخص کند کدام موضوعات برای کسبوکار و ذینفعانش واقعاً بااهمیت هستند. از آنجا که اولویتهای پایداری در صنایع مختلف (مثلاً یک شرکت معدنی در مقابل یک بانک یا یک شرکت فناوری) متفاوت است، میتوان در کنار فهرست عمومی ماده ۴۰، یک تحلیل اهمیت اختصاصی هم برای هر شرکت در نظر گرفت تا گزارشها فراتر از پر کردن یک چکلیست، به ریسکها و فرصتهای واقعی هر کسبوکار بپردازند.
3. توجه به زنجیره تأمین
تمرکز بر مرزهای داخلی شرکت (مصرف انرژی خودش، ضایعات خودش) بخش مهمی از تصویر را پوشش میدهد، اما میتوان آن را با نگاهی به اثرات محیطزیستی و اجتماعی در زنجیره تأمین نیز تکمیل کرد. افزودن این بعد، تصویر جامعتری از اثرگذاری واقعی شرکت در اختیار ذینفعان قرار میدهد.
جمعبندی
صدور این دستورالعمل گام بسیار مثبت و رو به جلویی است که برای اولین بار پایداری را از حوزه اختیاری و تبلیغاتی خارج کرده و به یک تکلیف قابل پیگیری در جهت نگارش گزارش پایداری تبدیل میکند. شرکتهایی که فراتر از حداقلهای این چارچوب حرکت کنند و مواردی مانند شاخصهای کمی استاندارد، ارزیابی اهمیتو توجه به زنجیره تأمین را نیز به گزارشهای خود اضافه کنند، میتوانند از این فرصت قانونی برای ایجاد تمایز واقعی و جلب اعتماد بیشتر سرمایهگذاران و ذینفعان بهره ببرند.
برای تهیه گزارش پایداری سازمان خود با من در ارتباط باشید.